Samenvatting
Kort samengevat stelt hij dat de dadendrang in evangelisatie en gemeente-opbouwprojecten, genuanceerd moet worden.

De aandacht binnen de orthodoxie is de afgelopen jaren verlegd van een accent op geloof en rechtvaardiging naar een accent op navolging en ethiek. Waar we vroeger gevraagd hadden: Hoe kan ik geloven? Vragen we nu: Hoe kan ik Jezus volgen? Het accent ligt niet meer op wat God voor ons doet, maar op wat wij voor God doen.

Maar er is een tijd voor evangeliseren en een tijd voor bezinnen. En bovenal moeten we beseffen dat Jezus Christus soeverein is, ook als het gaat om hoe groot of klein de kerk in Nederland is en zal worden. De rol van preken is in de bijbel ook niet altijd om gehoord te worden, maar soms juist om te bevestigen dat het evangelie tegen dovemansoren is gezegd (wij prediken om daarmee te openbaren dat de wereld níét hoort). Er komt een moment waarop je moet zeggen: „Zoek het nu maar even zelf uit.” Die aristocratische houding heeft Jezus ook laten zien.

Het artikel besluit met:

Wat wij weer moeten gaan doen, is geloven in de soevereiniteit van de gekruisigde Christus. Verder niks. Het wezen van de kerk ligt niet in haar daden. Daarom hoort de zending ook niet tot het wezen van de kerk. In de kerk vieren we wat God aan ons doet. Dan komt wat wij aan God doen. Daarna komt wat wij als gemeente van Christus voor elkaar doen. En dan komt wat de kerk voor de wereld doet. Wie die orde door elkaar haalt, gooit alles in de war en daar is de malaise van de kerk op terug te voeren.

Filosofische typering
Gisteren hoorde ik (in een cultuur-filosofische lezing van Gijs van Oenen) een aardige typering van onze huidige (maatschappij-)mentaliteit: we zijn metaalmoe van de emancipatie, we kunnen vanalles, we moeten vanalles, en in reactie daarop (en tegelijk bevestiging daarvan) zeggen we: ‘nu even niet’ (Centerparcs-reclame).

Vergelijking
Als ik deze twee (het artikel en die lezing) naast elkaar leg, zie ik een grote overeenkomst (‘nu even niet’ en: ‘er is een tijd voor evangelisatie en een tijd voor bezinning (…) zoek het nu maar even zelf uit’). Maar tegelijk een groot verschil: de hedendaagse mens zoekt rust in een eigen besluit om ‘nu even niet’ druk te zijn, terwijl de kerk rust mag zoeken omdat de Heer van de kerk soeverein is. Dit laatste zal tot een diepgaandere ontspanning leiden dan het eerste. Bij het eerste blijft de onzekerheid: is het wel verantwoord om nu niet bezig te zijn, loop ik geen kansen mis, enzovoorts. Bij het tweede is de onzekerheid vervangen door vertrouwen: het loopt onze Heer niet uit de hand.

Terug de bunker in?
Nu hoor ik al meerdere reacties vanuit onze kerken: zie je wel, we gaan weer terug de bunker in, dat hadden we nu juist achter ons gelaten…
Maar dan zeg ik: in een tijd waarin evangelisatie zo hoog in het vaandel staat, hoe kan het dat er steeds meer jongeren afhaken? Is de dadendrang niet ten koste gegaan van de opbouw van de kerk als als lichaam van Christus? Ik bedoel: zijn we niet bezig om vingers en tenen te verliezen (zo niet erger) in onze haast om vanalles te doen? Straks rennen we nog als een kip zonder kop…

Mijn nederige excuses aan mijn geliefde volgers!

Ik zal in deze post uitleggen waardoor ik niet zo trouw heb geblogd de afgelopen tijd. Met mij gaat het goed, maar ik heb het wel druk (met studie, vrienden en de BGJ). Met mijn man gaat het niet goed: hij zit thuis, omdat zijn batterij na jaren slecht slapen nu echt leeg is. De oorzaak van het slechte slapen is nog niet ontdekt. Symptomen: nog steeds niet vaak kunnen doorslapen (een relatief goede nacht houdt in zijn geval in dat hij 2 of 3 keer wakker is geworden, maar het gebeurt ook (te) vaak dat hij 5 keer of vaker wakker wordt); slecht uit zijn woorden kunnen komen; slechte concentratie; druk in zijn hoofd; over-alert reageren op onverwachte dingen.

Er is al vrij veel onderzocht, en nu is hij op advies van de huisarts begonnen met een paardenmiddel om zijn centrale zenuwstelsel wat minder alert te maken; het geeft hem in ieder geval wat rust in zijn hoofd, en er lijken meer (relatief) goede nachten te zijn. Maar of het op de lange termijn voldoende is…?

We zijn de Here dankbaar dat Wilco nu een huisarts heeft getroffen die de boel wel echt wil aanpakken, en een begeleider op zijn werk die begrip heeft. We bidden voor herstel en voor draagkracht.

Gelukkig is hij niet depressief. En om echt te ontspannen moet Wilco af en toe leuke dingen doen. Familiebezoek, vogels spotten (o.a. kramsvogel, staartmeesjes en koperwieken in de wijk), sci-fi-avond, spelletjesavond. En elke dag in ieder geval naar buiten.

Doordat Wilco nu dus thuis zit, is de rust voor mij een beetje meer weg. Ik kom daardoor minder snel aan studeren toe. En aan bloggen. Er zijn ergere dingen.

(De grote foto: Praag, Karelsbrug; de inzetten met de klok mee: Vilnius (Litouwen) townhall square, Krakow Michael Jackson-marionet, Krakow straatminiatuur, trein tussen Straatsburg en Parijs.)

Afgelopen week heb ik weer een vak afgerond: geschiedenis van het privéleven – bronnen en benaderingen. Dat is een 8 geworden. Ik vond het een erg boeiend vak, o.a. over speelgoed in de middeleeuwen, hoe kinderen tegen hun ouders aangekeken hebben in de loop der tijd, hoe in de afgelopen eeuw de tijdsbesteding van huisvrouwen is veranderd…

Nu hoef ik nog maar één vak voor mijn propedeuse, maar eerst ga ik een postpropedeusevak doen: denken over cultuur, waarin o.a. Foucault en Bourdieu aan het woord komen.

De cijfers van m’n propedeuse zijn dus (op dat laatste vak na):

• Oriëntatiecursus cultuurwetenschappen (8,6 ECTS): 8
• Inleiding in de filosofie (8,6 ECTS): 7
• Inleiding in de letterkunde (8,6 ECTS): 9
• Inleiding in de kunst (8,6 ECTS): 9
• Schrijfpracticum 1: zakelijk schrijven (4,3 ECTS): 7
• Ancien régime (4,3 ECTS): 6
• Veranderende grenzen 1: Nationalisme in Europa (1815-1919) (4,3 ECTS): 7
• Veranderende grenzen 2: Nationalisme in Europa (1919-1989) (4,3 ECTS): 6
• Geschiedenis van het privéleven (4,3 ECTS): 8

Gemiddeld is dit (gerekend naar het aantal ECTS) een 7,7. Er is maar één vak dat ik heb moeten herkansen: VG 2.

Bij ons in de gemeente volgen we een zogenaamde ‘DTEG-cursus’. DTEG staat voor Deputaten Toerusting Evangeliserende Gemeenten (zie ook hun website). De cursus is een combinatie van kerkdiensten, studiemateriaal en groepsbesprekingen daarvan op de huiskringen. Het materiaal is m.i. redelijk samen te vatten onder de noemers ‘praktisch, gericht op directe toepassing en persoonlijke ontwikkeling’. Daarbij wordt veelal direct aangesloten bij teksten uit de evangeliën.

Extra materiaal

Op onze huiskring bleek behoefte te zijn aan een iets bredere bijbelstudie. Op hun verzoek heb ik onderstaande bijbelstudie gemaakt. Zij vonden het een waardevolle aanvulling, In de bespreking zijn meerdere onderwerpen aan de orde gekomen. De vraag naar de concrete toepassing van wat in de bijbelstudie naar voren kwam, kwam automatisch op.

Bijbelstudie over evangelisatie

Inleidend: De discipelen hebben in hun onderwijs aan de gemeenten doorgegeven wat de gemeenten als taak hadden. In de bijbelstudie hieronder willen we kijken naar een aantal evangelisatie-lessen van de apostelen.

Algemene besprekingstips:

Probeer bij de hoofdlijnen van de teksten te blijven. Lees eerst de vragen die bij het tekstgedeelte gesteld worden, en dan de tekst. Dan luister je gericht en kun je vrij snel het antwoord formuleren.

Bijbelstudievragen

1. Paulus schrijft in 1 Korintiërs 12: één Geest, vele gaven; niet iedereen heeft alle gaven, maar de gemeente heeft als gemeente wel alle gaven die ze nodig heeft. (Het is een heel bekend hoofdstuk; het gaat om de hoofdlijn, en vooral om vs 27-31.)
   • Vergelijk 1 Korintiërs 12 met Galaten 6:9-10: wat zegt deze tekst over de aandacht voor de gemeente en de aandacht voor de wereld? Welke rol heeft de gemeente als geheel in evangelisatie? (vergelijk evt. met Handelingen 2:43-47, 4:32-35, 6:1-7)
   • Kijk eens naar de voorbeelden die Paulus in 1 Korintiërs 12 noemt: Is iedereen soms een apostel? (enz., vs 29 tot hoofdstuk 13). Moet iedereen evangeliseren? (vgl evt. met Lukas 10:1 en Handelingen 13:2.)
   • Wat leert hoofdstuk 13 als vervolg op hoofdstuk 12 over evangelisatie? (denk ook even aan diepzeevissers tegenover kustvissers uit het materiaal.)
2. Paulus heeft een conflict met Korinte; daar zijn gemeenteleden die zich ook apostelen noemen. Daar maakt Paulus bezwaar tegen: 2 Korintiërs 12:5-13.
   • Waarom zouden mensen in Paulus moeten geloven? Waarom niet in die ‘geweldige apostelen’ (het gaat niet over de andere 11 apostelen, zie hf 11:4-5)?
   • En wat leert dit bijbelgedeelte ons voor onze evangelisatie?
3. Paulus kende het OT heel goed. Ook dit stukje uit Ezechiël 3: 16 – 21: Ezechiël als wachter aangesteld.
   • Wanneer had Ezechiël goed geëvangeliseerd?
   • Paulus refereert hieraan tegenover de oudsten van de door hem gestichte gemeente in Efeze: Handelingen 20:26-27; wat zegt dit over zijn evangelisatie-motivatie?
   • Waarom kan Paulus die opdracht aan Ezechiël op zichzelf toepassen?
4. Openbaring 11: de twee getuigen.
   • Wat is hun ‘aanpak’?
   • Heeft die aanpak succes?
   • Wat was hun doel?

Als het dus tegenvalt dat hier niet zo regelmatig berichtjes meer verschijnen: mijn excuses.

Intussen gaat veel gewoon weer door: studie, bgj, gemeente-activiteiten en huishouden; straks komt daar werk bij (voor Uitgeverij Noordhoff).

Tussendoor zijn Wilco en ik trouwens nog op een krantenfoto beland:

Foto uit het RD

Het artikel waar deze foto bij stond, is hier te vinden.

De tentoonstelling begon met een intrigerend citaat:

A never-ending dialogue
with how life progresses;
a dialogue with memories;
a dialogue between a smile and sadness,
light and darkness,
objective realism and the imagination,
old age and youth,
reconciliation and aggression,
weakness and strength;
the dialogue between
the main motif and variations,
speech and silence;
the dialogue between
what we carry within ourselves
and the world around us;
the small gesture and infinity…

(bron)

Voor een indruk van zijn werken, kun je hier aardig wat vinden. 

Nog een citaat, van zijn site:

When I first glanced at a postcard from 1900 with its trivially honeyed sentimentality, I had no idea that this would be the beginning of a major cycle. The twentieth century started with kitsch, and ends with monstrous global megakitsch. Without our even being aware of it, the information explosion is overwhelming us daily with vulgar kitschy advertisements for consumer goods, foods, insurance services, and lotteries with prizes running tot millions. But what actually happened between the beginning and end of these hundred years? From its very beginning, technical progress advanced and comfort improved at a dizzy pace. The motto “live and let live” was adopted. But de seductive dream ended unexpectedly in 1914 with the outbreak of hatred between nations – the first world war. Then the world lived through euphoria, pleasures and progress, but was also harrowed by long stages of perverted passions and upheavals in which agonising tragedies triumphed. Yet it was also our fate to live to see joyful events – the fall of the iron curtain. The past cannot be cast aside like worn-out boots. It has left its marks on us, it is in us, we live with it without being aware of it.
J. A. PRAGUE – SUMMER 2OOO

Vooral dit laatste citaat vond ik boeiend. Geschiedenis vormt ons, of we dat nou willen of niet. Rondlopend in Oost-Europa viel me op dat dit besef daar sterker geworteld is dan hier. Of vergis ik mij hierin?

Drummer and people door Anderle

Waarin ik mij persoonlijk erg herkende, was het plaatje hierboven. De herrie, drukte, en tegelijk de eenzaamheid van de mensen. Als ik in de stad loop, heb ik soms hetzelfde gevoel, ook als er geen daadwerkelijke muziek is. De grote hoeveelheid oren staat voor mij voor de grote hoeveelheid prikkels die daar ik opvang.

Op www.bgj.nl/stimulansxl staan extra tips voor de bespreking van dit artikel.

Tekstverwijzingen

In sommige bijbels staan tekstverwijzingen: in voetnoten of in kaders wordt een tekst genoemd die met het bijbelgedeelte te maken heeft. Hoe kun je deze verwijzingen zinvol gebruiken in je bijbelstudie?

Tekst 1 en tekst 2

Een voorbeeld: je leest Lucas 2:22-39, over Simeon en Hanna in de tempel. Dit is de tekst die je wilt begrijpen, de basis van je bijbelstudie. In het vervolg noemen we dit ‘tekst 1’.

In vers 23 wordt al gelijk een tekst geciteerd: ‘Elke eerstgeboren zoon moet aan de Heer worden toegewijd’. En daar staat een tekstverwijzing bij: Exodus 13:2, 12. Dat bijbelgedeelte noemen we de ‘tekst 2’.

Tekst 1 goed lezen

Begin je bijbelstudie niet gelijk met de tekstverwijzingen. Ze kunnen later in je bijbelstudie wel helpen, maar ze zijn niet de boodschap zelf, het zijn hulpmiddelen. Bestudeer eerst ‘Tekst 1’ goed: lees het zo dat je de hoofdlijn kunt navertellen, en let op de context: in welke tijd speelt het, wat is de situatie van de ‘hoofdpersonen’, enzovoorts.

Verschillende soorten

Vraag je daarna af: waarom wordt er naar die andere tekst verwezen? Wat is het verband tussen tekst 1 en tekst 2? In het voorbeeld hierboven is het antwoord duidelijk: tekst 1 was een citaat van tekst 2. Maar je kunt ook andere soorten verwijzingen tegenkomen. Een paar die veel voorkomen:

• Tekst 2 beschrijft dezelfde geschiedenis als tekst 1
• Tekst 1 verwijst indirect naar tekst 2
• In tekst 2 wordt tekst 1 aangehaald
• Tekst 2 gaat over hetzelfde onderwerp als tekst 1

Tekst 2 goed lezen

De volgende stap is: Lees tekst 2 goed. Houd daarbij rekening met de context: lees niet alleen het ene vers, maar kijk ook naar de verzen ervoor en erna. Bedenk in welk bijbelboek het staat, waar dat bijbelboek over gaat. Omschrijf wat de tekst betekent, bedenk in welke tijd het is opgeschreven en wat het doel was. Wat zegt die tekst over God en over zijn volk?

Teksten vergelijken

Vergelijk vervolgens de twee teksten met elkaar: waarom kan tekst 1 deze tekst aanhalen? Welke overeenkomsten zijn er in de beide teksten? Welke verschillen? En welke overeenkomsten zijn er in de context van tekst 1 en van tekst 2, en welke verschillen? Wat is het doel van deze aanhaling?

Soms wordt tekst 1 ingevuld door tekst 2, of andersom. Leg dan zo duidelijk mogelijk uit wat de tekst dan eigenlijk zegt.

Vergeet niet om aan het eind van de speurtocht weer terug te gaan naar het grotere geheel van tekst 1.

Bespreektip: je kunt dit met veel bijbelgedeelten oefenen. Het genoemde gedeelte uit Lucas heeft al best veel verschillende soorten verwijzingen. Om een indruk te krijgen, kun je je ook beperken tot bijvoorbeeld de verwijzingen bij de lofzang van Simeon in Lucas 2: 29-32.

Samenvatting: Bij voorstudie kun je hulpmiddelen gebruiken. Dit keer wordt vooral de concordantie besproken, wanneer je die gebruiken kunt, en hoe. Met de concordantie kun je verbanden in de bijbel ontdekken. Maar soms is het geen inhoudelijk verband, alleen een klank-verband. Dan is een commentaar handig.

Bijbelstudie hulpmiddelen

In de bijbel is niet altijd alles meteen duidelijk. Er zijn onbekende plaatsnamen, onbekende begrippen. En woorden betekenden voor Joden soms meer dan voor ons. Zij kenden hele bijbelgedeelten uit hun hoofd, waar ze aan konden denken als er een klein stukje uit aangehaald werd. Net zoals wij bij een half zinnetje een heel lied in gedachten kunnen hebben: ‘welzalig de man die niet wandelt’, bijvoorbeeld. Alleen kenden zij nog veel meer stukken uit hun hoofd. In de bijbel wordt door zulke ‘half-citaten’ vaak naar zo’n groter stuk tekst verwezen. Als je dit soort verbanden ziet in de bijbel kun je de tekst vaak beter begrijpen.

Voor dit soort problemen zijn er verschillende oplossingen. Wat altijd handig is om te gebruiken, is een bijbel met tekstverwijzingen. Ook zijn er studiebijbels, websites (www.biblija.net, bijvoorbeeld), concordanties en bijbelcommentaren (vaak een serie dikke boeken waarin per deel soms maar 1 bijbelboek wordt behandeld).

Hieronder wil ik uitleggen wat een concordantie is en hoe je die in je bijbelstudie kunt gebruiken.

Concordantie

Een concordantie is een boek waarin heel veel woorden op alfabetische volgorde staan. De meeste woorden die in een bijbelvertaling voorkomen staan erin. Achter zo’n woord staan dan de zinnen waar het woord in voorkomt, met de tekstverwijzing.

In een concordantie zijn meestal 3 of 4 afdelingen: Oude testament, nieuwe testament, namen (van OT en NT samen, of apart). Ook kun je niet alle woorden vinden: woorden die erg vaak voorkomen (ik, hij, de, het, een, enz), staan er niet in. Ook zijn Christus, Jezus en God niet te vinden.

Meestal kun je een tekst op dezelfde manier terugvinden als spreekwoorden in een woordenboek: zoek eerst op een zelfstandig naamwoord in de tekst, dan op bijvoeglijke naamwoorden, enzovoorts. Maar je moet wel weten of de tekst die je zoekt, in het Oude of in het Nieuwe Testament staat. En soms zelfs in welk bijbelboek het staat.

• Voorbeeld 1: Ik lees in Joh. 18: 1 dat Jezus met zijn discipelen naar de overzijde van de beek Kidron gaat. Nu wil ik weten of Kidron vaker genoemd wordt in de Bijbel. Kidron is een naam, en Joh. 18 is in het NT, daarom sla ik eerst het namenregister van het Nieuwe Testament erop na. Daar vind ik deze beek terug onder de naam Kedron. Dat levert geen nieuwe resultaten op. Nu ga ik kijken of deze beek in het Oude Testament voorkomt. Dit geeft veel meer resultaten, o.a. teksten die gaan over de reiniging van afgoden en de vlucht van David voor Absalom. Aan de hand van de concordantie kan ik nu vaststellen dat Johannes niet zomaar melding maakt van Kidron. Hij verwijst daarmee naar haar bijzondere betekenis in de Bijbel.
• Voorbeeld 2: Je bedenkt in een bespreking dat je die tekst van Paulus over de wapenrusting erbij wilt gebruiken. Maar waar stond dat stukje ook alweer? Met de concordantie kun je dan gaan zoeken.

Je moet dus wel al iets van een tekst in je hoofd hebben als je gaat zoeken. Een concordantie kan  wel helpen, maar je zult ook zelf een beetje bijbelkennis moeten hebben.

Tekstverbanden

Als je weet naar welk woord je zoekt, en je hebt ook gevonden welke tekst je zocht, dan ben je er nog niet. Je moet dan nog uitzoeken wat de relatie is tussen de tekst die je zocht, en de plek waarop die tekst is aangehaald. Gaan de teksten ook echt over hetzelfde onderwerp? Of is het toevallig dat er hetzelfde begrip in wordt genoemd?

De relatie is soms groter dan alleen dat ene woordje, of dan dat ene zinnetje. De hele tekst eromheen ‘zingt’ mee. Kijk dus naar de tekst in de context waar het in staat. Je moet dus je bijbel er gelijk weer bij pakken.

Oefening (hierbij heb je een concordantie nodig!):

1. Kijk eens of alle teksten met ‘wapenrusting’ over ‘geestelijke wapenrusting’ gaan. Welke wel, welke niet?
2. Probeer de wapens uit de wapenrusting in het OT te vinden. Welke teksten kan Paulus in gedachten hebben gehad bij de ‘helm des heils’?
3. Wat wil Paulus met die verwijzingen zeggen?

Je zult er niet altijd uitkomen met een concordantie. Dan kun je beter een commentaar op een bijbelboek gebruiken. Daarin staat vaak meer uitgelegd over de tekstverwijzingen en de context.

Toen ik zocht naar de berijmde versie van psalm 132 op internet (gevonden bijna onderaan deze link), kwam ik deze preek tegen, waarin de psalm heel mooi wordt besproken.

Vanmiddag kwam ik dit tegen: handreiking voor een evenwichtige plek voor ‘Opwekking’ in de liturgie, door Deputaten Kerkmuziek. Als ik de diepgang van psalm 132 vergelijk met veel van de opwekkingsliederen die ik ken (deels geselecteerd, deels ook niet), dan valt een en ander op. O.a. dat er in de psalm gepleit wordt op de vaste basis van Gods beloften, waar bij Opwekking geroepen wordt om vervulling van het eigen verlangen.

Wellicht dat ik dit nog een keer verder ga uitspitten.

Overigens voor de lijn in de bijbel, met nadruk op de Richteren en Ruth, en het verschil tussen David en Saul: daar kwam ik een powerpointpresentatie over tegen: http://www.buijten.nl/klapwijk/OT5.ppt